محاسبات دولت از هزینه تولید بنزین در بهار ۱۴۰۵ نشان میدهد هر لیتر بنزین داخلی، بدون احتساب ارزش ذاتی نفت و هزینه فرصت صادرات، حدود ۲۳ هزار تومان برای دولت تمام میشود؛ در حالی که این فرآورده با نرخهای بسیار پایینتر به مصرفکننده عرضه میشود و فاصله میان قیمت تمامشده و قیمت فروش از منابع عمومی جبران میشود. این ارقام در شرایطی مطرح شده که پیشتر مسعود پزشکیان گفته بود دولت ماهانه حدود ۸ میلیون تومان به هر باک بنزین یارانه میدهد؛ موضوعی که بار دیگر بحث درباره حجم یارانه پنهان سوخت و فاصله میان قیمت واقعی و قیمت مصرفی بنزین را داغ کرده است.
در حالی که کاهش بارندگی در ۱۲ استان کشور، زنگ خطر کمآبی را جدیتر کرده است، سخنگوی صنعت آب کشور هرگونه برنامه برای جیرهبندی یا قطعی برنامهریزیشده آب را رد کرد؛ با این حال تهران، کرج، اراک، ساوه و مشهد در زمره مناطقی قرار گرفتهاند که بیش از سایر شهرها نیازمند مدیریت مصرف هستند و مسئولان از مردم خواستهاند با رعایت الگوی استاندارد مصرف، از تشدید فشار بر منابع آب جلوگیری کنند.
در حالی که برخی مشترکان از افزایش چندبرابری قبض برق در ماههای تیر و مرداد ابراز نگرانی کردهاند، توانیر اعلام کرده است که افزایش مصرف در ماههای گرم سال بهدلیل استفاده از وسایل سرمایشی طبیعی است و نباید مبلغ قبض این دوره با پاییز و زمستان مقایسه شود. با این حال، قرار گرفتن مصرف در نزدیکی مرزهای تعیینشده برای پلههای تعرفه میتواند حتی با افزایش اندک مصرف، مبلغ نهایی قبض را به شکل قابلتوجهی تغییر دهد؛ بهگونهای که حتی روشنماندن یک لامپ اضافه برای چند ساعت در روز ممکن است مشترک را وارد پله بالاتر کند. عبدالامیر یاقوتی، مدیرکل دفتر مدیریت انرژی و برنامهریزی امور مشتریان شرکت توانیر، ضمن تشریح سقف الگوی مصرف، پلههای تعرفه و راههای بررسی میزان مصرف، توصیههایی برای کنترل قبض برق ارائه کرده است.
در حالی که همزمان با افزایش مصرف آب در روزهای گرم تابستان، برخی مشترکان از رشد محسوس رقم قبوض آب خود گلایه دارند، شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور تأکید کرده است که در سال جاری هیچ افزایش تعرفهای خارج از چارچوب مصوب اعمال نشده و بالا رفتن مبلغ قبض لزوماً به معنای گران شدن آب نیست؛ بلکه افزایش مصرف، ورود به پلههای بالاتر تعرفه و حتی نصب نادرست پمپ آب میتواند رقم نهایی قبض را بالا ببرد. آبفا همچنین هشدار داده اتصال مستقیم پمپ به کنتور ممکن است با ایجاد مکش و ورود هوا، در ثبت حجم آب عبوری اختلال ایجاد کند و از مشترکان خواسته در صورت مشاهده افزایش غیرمتعارف قبض، موضوع را از طریق سامانه ۱۲۲ پیگیری کنند.
در حالی که بحث افزایش قیمت بنزین بار دیگر مطرح شده، یک نماینده مجلس با تأکید بر اینکه ناترازی سوخت واقعیتی انکارناپذیر است، نسبت به اجرای هرگونه سیاست قیمتی در شرایط فعلی هشدار داد و گفت افزایش نرخ بنزین در شرایط جنگ، تورم و فشار اقتصادی میتواند بهجای حل ریشهای مشکل، موج تازهای از تورم و فشار معیشتی ایجاد کند؛ به گفته او، دولت باید پیش از دست بردن در قیمت، سراغ قاچاق سوخت، خودروهای پرمصرف، ناوگان فرسوده و ضعف حملونقل عمومی برود.
بنزین در شرایطی توانسته است روند تأمین و توزیع خود را در روزهای جنگ، بمباران و اوج سفرهای تابستانی بدون توقف ادامه دهد که شکاف میان تولید و مصرف روزانه آن به شکل نگرانکنندهای در حال افزایش است؛ متوسط مصرف بنزین به ۱۳۵ میلیون لیتر در روز رسیده، در حالی که تولید پالایشگاهی بین ۱۰۰ تا ۱۱۰ میلیون لیتر و تولید از مسیرهایی مانند بلندینگ و ریفورمیت حدود ۱۰ میلیون لیتر است. در چنین شرایطی، هرچند تاکنون حتی یک پمپبنزین نیز با وقفه در سوخترسانی مواجه نشده، اما ادامه این وضعیت نیازمند تصمیمی واحد و ملی است؛ چراکه همزمانی طرحهای مختلف برای انتقال سهمیه به کارت بانکی و بازتوزیع بنزین به هر کد ملی، در کنار محدودیتهای امنیت سایبری سامانه هوشمند سوخت، میتواند اصلاح نظام سهمیه و قیمتگذاری بنزین را با چالش مواجه کند.
بنزین در ایران سالهاست از یک کالای مصرفی فراتر رفته و به یکی از پیچیدهترین پروندههای اقتصاد کشور تبدیل شده است. شکاف چشمگیر میان قیمت داخلی و نرخهای رایج در کشورهای همسایه، علاوه بر تحمیل یارانه پنهان سنگین به دولت، انگیزه قاچاق سوخت را افزایش داده و اصلاح نظام قیمتگذاری را دوباره به کانون بحثهای اقتصادی بازگردانده است؛ موضوعی که به اعتقاد کارشناسان، بدون اصلاحات تدریجی و سیاستهای حمایتی، میتواند تبعات گسترده اقتصادی و اجتماعی به همراه داشته باشد.
اگرچه آمارهای بارش در سال آبی جاری از بازگشت میانگین بارندگی کشور به محدوده نرمال خبر میدهد، اما بحران آب همچنان در بسیاری از مناطق پابرجاست. سخنگوی صنعت آب کشور با اشاره به تداوم تنش آبی در ۱۲ استان، کسری بیش از ۱۵۰ میلیارد مترمکعبی منابع آب زیرزمینی و وضعیت بحرانی سدهای تهران و مشهد، تأکید کرده است که چند بارش نمیتواند بدهی انباشته آبی کشور را جبران کند.
طرح انتقال سهمیه بنزین از کارت سوخت به کارت بانکی وارد مرحله اجرایی شده و مسئولان میگویند هدف از اجرای آن، شفافسازی الگوی مصرف سوخت و مدیریت ناترازی بدون افزایش فشار بر مردم است. مجری این طرح از اجرای تدریجی آن برای جلوگیری از شوک به مردم خبر داد و اعلام کرد در صورت فراهم بودن شرایط، اجرای سراسری برای خودروهای بنزینی تا اواسط یا اواخر پاییز امسال محقق خواهد شد.
سخنگوی دولت به گمانهزنیها درباره تغییر قیمت بنزین و سهمیه سوخت پاسخ داد و با تأکید بر اینکه سهمیه ۶۰ لیتری بنزین ۱۵۰۰ تومانی بدون تغییر باقی میماند، اعلام کرد تاکنون هیچ تصمیمی برای کاهش این سهمیه یا افزایش قیمت بنزین آزاد اتخاذ نشده است. فاطمه مهاجرانی همچنین از اجرای آزمایشی طرح اتصال کارت سوخت به کارت بانکی خبر داد و تأکید کرد هرگونه تصمیم درباره اصلاح قیمت یا اجرای طرحهای جدید، پیش از اجرا به اطلاع مردم خواهد رسید.
