در حالی که بحث افزایش قیمت بنزین بار دیگر مطرح شده، یک نماینده مجلس با تأکید بر اینکه ناترازی سوخت واقعیتی انکارناپذیر است، نسبت به اجرای هرگونه سیاست قیمتی در شرایط فعلی هشدار داد و گفت افزایش نرخ بنزین در شرایط جنگ، تورم و فشار اقتصادی میتواند بهجای حل ریشهای مشکل، موج تازهای از تورم و فشار معیشتی ایجاد کند؛ به گفته او، دولت باید پیش از دست بردن در قیمت، سراغ قاچاق سوخت، خودروهای پرمصرف، ناوگان فرسوده و ضعف حملونقل عمومی برود.
بنزین در شرایطی توانسته است روند تأمین و توزیع خود را در روزهای جنگ، بمباران و اوج سفرهای تابستانی بدون توقف ادامه دهد که شکاف میان تولید و مصرف روزانه آن به شکل نگرانکنندهای در حال افزایش است؛ متوسط مصرف بنزین به ۱۳۵ میلیون لیتر در روز رسیده، در حالی که تولید پالایشگاهی بین ۱۰۰ تا ۱۱۰ میلیون لیتر و تولید از مسیرهایی مانند بلندینگ و ریفورمیت حدود ۱۰ میلیون لیتر است. در چنین شرایطی، هرچند تاکنون حتی یک پمپبنزین نیز با وقفه در سوخترسانی مواجه نشده، اما ادامه این وضعیت نیازمند تصمیمی واحد و ملی است؛ چراکه همزمانی طرحهای مختلف برای انتقال سهمیه به کارت بانکی و بازتوزیع بنزین به هر کد ملی، در کنار محدودیتهای امنیت سایبری سامانه هوشمند سوخت، میتواند اصلاح نظام سهمیه و قیمتگذاری بنزین را با چالش مواجه کند.
بنزین در ایران سالهاست از یک کالای مصرفی فراتر رفته و به یکی از پیچیدهترین پروندههای اقتصاد کشور تبدیل شده است. شکاف چشمگیر میان قیمت داخلی و نرخهای رایج در کشورهای همسایه، علاوه بر تحمیل یارانه پنهان سنگین به دولت، انگیزه قاچاق سوخت را افزایش داده و اصلاح نظام قیمتگذاری را دوباره به کانون بحثهای اقتصادی بازگردانده است؛ موضوعی که به اعتقاد کارشناسان، بدون اصلاحات تدریجی و سیاستهای حمایتی، میتواند تبعات گسترده اقتصادی و اجتماعی به همراه داشته باشد.
اگرچه آمارهای بارش در سال آبی جاری از بازگشت میانگین بارندگی کشور به محدوده نرمال خبر میدهد، اما بحران آب همچنان در بسیاری از مناطق پابرجاست. سخنگوی صنعت آب کشور با اشاره به تداوم تنش آبی در ۱۲ استان، کسری بیش از ۱۵۰ میلیارد مترمکعبی منابع آب زیرزمینی و وضعیت بحرانی سدهای تهران و مشهد، تأکید کرده است که چند بارش نمیتواند بدهی انباشته آبی کشور را جبران کند.
طرح انتقال سهمیه بنزین از کارت سوخت به کارت بانکی وارد مرحله اجرایی شده و مسئولان میگویند هدف از اجرای آن، شفافسازی الگوی مصرف سوخت و مدیریت ناترازی بدون افزایش فشار بر مردم است. مجری این طرح از اجرای تدریجی آن برای جلوگیری از شوک به مردم خبر داد و اعلام کرد در صورت فراهم بودن شرایط، اجرای سراسری برای خودروهای بنزینی تا اواسط یا اواخر پاییز امسال محقق خواهد شد.
سخنگوی دولت به گمانهزنیها درباره تغییر قیمت بنزین و سهمیه سوخت پاسخ داد و با تأکید بر اینکه سهمیه ۶۰ لیتری بنزین ۱۵۰۰ تومانی بدون تغییر باقی میماند، اعلام کرد تاکنون هیچ تصمیمی برای کاهش این سهمیه یا افزایش قیمت بنزین آزاد اتخاذ نشده است. فاطمه مهاجرانی همچنین از اجرای آزمایشی طرح اتصال کارت سوخت به کارت بانکی خبر داد و تأکید کرد هرگونه تصمیم درباره اصلاح قیمت یا اجرای طرحهای جدید، پیش از اجرا به اطلاع مردم خواهد رسید.
طرح انتقال یارانه سوخت به کارت بانکی وارد مرحله اجرا شد؛ طرحی که به گفته معاون سیاستگذاری اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی، با هدف شناسایی دقیق استفادهکنندگان واقعی یارانه سوخت، جلوگیری از قاچاق و نشت مصرف و افزایش شفافیت در تخصیص یارانهها طراحی شده است. بر اساس اعلام دولت، این طرح هیچ تغییری در قیمت یا سهمیه بنزین ایجاد نمیکند و تنها شیوه محاسبه و تخصیص یارانه سوخت را تغییر خواهد داد. اجرای آزمایشی این طرح نیز در تعدادی از جایگاههای سوخت تهران آغاز شده و بهتدریج در سراسر کشور توسعه خواهد یافت.
در شرایطی که موضوع بنزین بار دیگر به یکی از حساسترین محورهای اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده، سخنگوی دولت با تشریح دلایل بازنگری در نحوه عرضه سوخت، این تصمیم را نه تغییر سهمیه یارانهای مردم، بلکه اقدامی برای مدیریت مصرف و حفظ امنیت انرژی کشور عنوان کرد. فاطمه مهاجرانی با اشاره به آسیبدیدن بخشی از زیرساختهای نفتی و سوختی، تأکید کرده است که دولت در شرایط جنگی، اصلاح مصرف خارج از الگوی متعارف را برای حفظ ذخایر و پایداری تأمین انرژی دنبال میکند.
دولت در حالی هرگونه افزایش قیمت بنزین سهمیهای را رد میکند که با کاهش سهمیه بنزین ۳ هزار تومانی، نخستین گام عملی برای مدیریت مصرف سوخت را برداشته است. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که کشور با کسری روزانه حدود ۲۰ میلیون لیتر بنزین، افزایش واردات، فشار سنگین یارانه سوخت و تداوم قاچاق فرآوردههای نفتی مواجه است؛ مجموعهای از عوامل که نشان میدهد پرونده اصلاح نظام سهمیهبندی و قیمتگذاری بنزین همچنان باز است و احتمال تصمیمهای جدید در ماههای آینده دور از ذهن نیست.
همزمان با داغ شدن گمانهزنیها درباره اصلاح قیمت سوخت، نایبرئیس مجلس از آخرین تصمیم دولت درباره بنزین پرده برداشت. علی نیکزاد با استناد به توضیحات رئیس سازمان برنامه و بودجه اعلام کرد که سناریوی افزایش قیمت بنزین از دستور کار خارج شده و دولت به جای گرانی، جابهجایی سهمیهها را دنبال میکند؛ اظهاراتی که در پاسخ به نگرانی نمایندگان درباره تبعات تورمی افزایش قیمت سوخت مطرح شد.
