بازار لوازم‌التحریر در روزهای پایانی شهریور، همزمان با نزدیک شدن به آغاز سال تحصیلی، با تغییر محسوسی در رفتار خرید خانواده‌ها روبه‌رو شده است. بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد افزایش قیمت‌ها فقط هزینه تهیه وسایل مدرسه را بالا نبرده، بلکه الگوی خرید را نیز تغییر داده است.
خرید یک‌باره بسیاری از خانواده‌ها جای خود را به خرید مرحله‌ای داده و تعداد برخی اقلام، به‌ویژه دفتر و کالاهای فانتزی، کاهش یافته است. فروشندگان می‌گویند خانواده‌ها ابتدا وسایل ضروری را تهیه می‌کنند و خرید برخی اقلام را به هفته‌ها یا حتی ماه‌های بعد موکول کرده‌اند.
یکی از فروشندگان لوازم‌التحریر در گفت‌وگو با ایسنا درباره وضعیت بازار نسبت به شهریور سال گذشته گفت: «پارسال همین موقع مغازه‌ها خیلی شلوغ بود، ولی امسال مغازه‌ها خلوت‌تر است.» به گفته او، مشتریانی که سال گذشته تعداد بیشتری دفتر می‌خریدند، امسال پس از اطلاع از قیمت‌ها، تعداد دفاتر را کاهش داده و ابتدا سراغ اقلام ضروری می‌روند.
دفتر؛ کالایی که افزایش قیمت آن بیشتر به چشم می‌آید
دفتر یکی از اصلی‌ترین اقلام سبد خرید دانش‌آموزان است و در بازار، رشد قیمت آن به‌وضوح دیده می‌شود. بر اساس بررسی میدانی، قیمت یک مدل مشخص دفتر که در شهریور سال گذشته در ابتدای ماه حدود ۳۰ هزار تومان و در پایان ماه حدود ۴۰ هزار تومان بود، اکنون به حدود ۱۳۰ هزار تومان رسیده است.
یکی از فروشندگان درباره احتمال افزایش دوباره قیمت این محصول گفت: «چاپخانه اعلام کرده قیمت را ۱۵ درصد افزایش می‌دهد و مشخص نیست همین ۱۳۰ هزار تومان باقی بماند؛ ممکن است به ۱۵۰ هزار تومان برسد.»
در نمونه‌ای دیگر، قیمت دفتر ۶۰ برگ از حدود ۱۸۰ هزار تومان در سال گذشته به ۳۶۰ هزار تومان رسیده و دفتر ۲۰۰ برگ نیز از حدود ۵۰۰ هزار تومان به یک میلیون تومان افزایش یافته است. این ارقام به نمونه‌های مشخصی از بازار مربوط می‌شود و قیمت دفترها با توجه به تعداد برگ، کیفیت کاغذ، نوع جلد، برند و دیگر مشخصات محصول تفاوت دارد.
کاغذ هم گران‌تر شد
افزایش قیمت در بخش کاغذ نیز ادامه داشته است. قیمت یک بسته کاغذ A۴ که پنجشنبه هفته گذشته حدود ۹۰۰ هزار تومان بود، در ابتدای هفته به حدود یک میلیون تومان رسید و اکنون حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان قیمت دارد.
یکی از فروشندگان درباره این روند گفت: «پنجشنبه هفته قبل ۹۰۰ هزار تومان بود، اول هفته شد یک میلیون تومان و الان یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان شده است.» به گفته او، ادامه افزایش قیمت کاغذ می‌تواند در آینده بر قیمت محصولاتی مانند دفتر نیز اثر بگذارد.
محسن گلستانی، رئیس اتحادیه لوازم‌التحریر، در شهریورماه میزان افزایش قیمت بسیاری از اقلام این صنف نسبت به سال گذشته را حدود ۵۰ تا ۱۰۰ درصد اعلام کرده و گفته است محصولات سلولزی و کاغذی، از جمله دفتر، در میان کالاهایی قرار دارند که تغییرات قیمتی بیشتری داشته‌اند.
برند در سبد خرید خانواده‌ها عقب نشست
قیمت لوازم‌التحریر در بازار یکسان نیست و میان کالاهای دارای برندهای متوسط، برندهای شناخته‌شده و محصولات وارداتی اختلاف قابل توجهی وجود دارد. در بازار مورد بررسی، میانگین قیمت مدادرنگی ۱۲ رنگ با برند متوسط حدود ۶۱۰ هزار تومان است؛ در مقابل، قیمت یک نمونه مدادرنگی ۲۴ رنگ وارداتی در روزهای پایانی شهریور به حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسیده است.
این اختلاف فقط به تعداد رنگ‌ها مربوط نمی‌شود و کشور سازنده، برند، کیفیت و مشخصات محصول نیز بر قیمت نهایی اثر دارد. در بخش نوشت‌افزار، میانگین قیمت یک خودکار با برند متوسط حدود ۵۰ هزار تومان و مداد حدود ۷۵ هزار تومان گزارش شده است.
یکی از فروشندگان همچنین از تغییر قیمت برخی محصولات وارداتی در فاصله‌های کوتاه خبر داد و گفت قیمت یک مدل خودکار طی یک هفته از ۱۲۰ هزار تومان به ۱۳۰ هزار تومان و سپس به ۱۴۰ هزار تومان رسیده است. به گفته او، تغییر فهرست قیمت شرکت‌ها در فاصله‌های کوتاه، قیمت‌گذاری برای فروشندگان را نیز دشوار کرده است.
افزایش سهم تولید داخل، نتیجه کاهش واردات و کوچک‌شدن بازار
گلستانی، رئیس اتحادیه لوازم‌التحریر، میزان افزایش قیمت عمده محصولات نوشت‌افزار نسبت به سال گذشته را حدود ۵۰ درصد و در برخی کالاها تا ۱۰۰ درصد اعلام کرده است. به گفته او، بیشترین تغییرات مربوط به محصولات سلولزی، از جمله دفتر و کاغذ بوده است.
او درباره وضعیت تولید داخلی گفت: «اگر اقلام پرمصرف تحصیلی ملاک قرار گیرد، سال گذشته سهم نوشت‌افزار ایرانی از بازار مصرف کشور حدود ۶۰ درصد بوده، اما امسال به دلیل کاهش واردات و کوچک‌تر شدن بازار، تولیدات داخلی پاسخگوی نزدیک به ۸۰ درصد بازار هستند.»
به گفته رئیس اتحادیه لوازم‌التحریر، افزایش سهم تولید داخل لزوماً به معنای افزایش تولید نیست؛ بلکه کوچک‌تر شدن بازار موجب شده تولیدات موجود داخلی سهم بیشتری از بازار را در اختیار بگیرند.
گلستانی وابستگی بخشی از تولید داخلی به مواد اولیه خارجی و محصولات پتروشیمی را نیز از عوامل اثرگذار بر قیمت تمام‌شده دانست و گفت تغییر قیمت این مواد در نهایت به محصول نهایی منتقل می‌شود. افزایش نرخ ارز و رشد قیمت محصولات پتروشیمی از جمله عواملی است که در ماه‌های گذشته هزینه تأمین مواد اولیه و در نتیجه قیمت نوشت‌افزار را تحت تأثیر قرار داده است.
بازار هنوز به رونق معمول نرسیده است
در کنار تغییر قیمت‌ها، میزان تقاضا نیز از موضوعات مهم بازار لوازم‌التحریر است. گلستانی درباره وضعیت تقاضا در آستانه بازگشایی مدارس گفت برای مشخص شدن میزان افت تقاضا باید منتظر روزهای آینده بود.
بازار نوشت‌افزار معمولاً از اواخر مرداد یا اوایل شهریور وارد دوره رونق می‌شود و این روند تا اواسط مهرماه ادامه دارد؛ با این حال، در میانه شهریور امسال هنوز به رونق مورد انتظار نرسیده است. این وضعیت در مشاهدات میدانی نیز دیده می‌شود؛ فروشندگان از کاهش خریدهای یک‌باره و افزایش خرید اقلام ضروری خبر می‌دهند.
خانواده‌ها از خرید چه کالاهایی کم کرده‌اند؟
گفت‌وگو با خریداران نشان می‌دهد افزایش قیمت لوازم‌التحریر، علاوه بر بالا بردن هزینه خرید، نحوه انتخاب کالا، برند و میزان خرید را نیز تغییر داده است.
یکی از خریداران به ایسنا گفت: «امسال قبل از اینکه خرید کنیم، اول قیمت چند مغازه را مقایسه کردیم. قیمت دفتر و بعضی از وسایل نسبت به سال گذشته خیلی بیشتر شده و برای همین سعی کردیم فقط وسایل ضروری را بخریم.»
او افزود: «سال گذشته معمولاً چند دفتر اضافه هم می‌گرفتیم، اما امسال فعلاً تعداد کمتری خریدیم تا اگر در طول سال لازم شد دوباره تهیه کنیم.»
به گفته این خریدار، برای خانواده‌ای که چند فرزند محصل دارد، اختلاف قیمت‌ها در مجموع رقم قابل توجهی ایجاد می‌کند. شاید قیمت یک قلم کالا به‌تنهایی زیاد به نظر نرسد، اما وقتی دفتر، مداد، مدادرنگی، جامدادی، کیف و دیگر وسایل کنار هم قرار می‌گیرند، هزینه نهایی افزایش می‌یابد.
او درباره انتخاب برند نیز گفت: «قبلاً بیشتر به کیفیت و برندی که بچه دوست داشت توجه می‌کردیم، اما امسال قیمت برایمان اهمیت بیشتری پیدا کرده است. اگر محصولی کیفیت قابل قبولی داشته باشد، حتی اگر برند شناخته‌شده‌ای نباشد، همان را انتخاب می‌کنیم.»
برخی وسایل فانتزی و خارجی برای دانش‌آموزان جذابیت بیشتری دارند، اما قیمت بالاتر آنها موجب شده خانواده‌ها در خرید این گروه از کالاها محتاط‌تر عمل کنند.
یکی دیگر از خریداران که برای دو دانش‌آموز لوازم مدرسه تهیه می‌کرد، گفت: «وقتی برای دو بچه خرید می‌کنید، اختلاف قیمت‌ها بیشتر خودش را نشان می‌دهد. مشکل فقط یک کالا نیست؛ دفتر، کاغذ، نوشت‌افزار و حتی کیف و جامدادی هرکدام بخشی به هزینه نهایی اضافه می‌کنند.»
او ادامه داد: «قبلاً معمولاً یک‌باره بیشتر وسایل را برای شروع سال تهیه می‌کردیم، ولی امسال خرید را محدود کرده‌ایم و بعضی اقلام را گذاشته‌ایم برای زمانی که واقعاً به آنها نیاز داشته باشیم. حتی در مورد دفتر هم فعلاً فقط به اندازه نیاز اول سال تهیه کردیم.»
فهرست مدارس، امکان حذف برخی اقلام را محدود می‌کند
امکان کاهش خرید برای همه خانواده‌ها یکسان نیست. یکی از والدین دانش‌آموزان مدارس غیردولتی درباره فهرست خرید مدرسه گفت: «مدرسه از قبل فهرست وسایل مورد نیاز را به خانواده‌ها می‌دهد و باید تقریباً همه اقلامی که در فهرست آمده تهیه شود؛ بنابراین امکان اینکه بعضی موارد را حذف کنیم، کمتر است.»
او افزود: «فقط بحث دفتر و مداد نیست؛ برای هر درس یا فعالیت چند قلم وسیله مشخص شده و وقتی همه آنها را کنار هم می‌گذاریم، هزینه قابل توجهی می‌شود. امسال قبل از خرید سعی کردیم قیمت‌ها را از چند فروشگاه بگیریم تا بتوانیم هزینه را مدیریت کنیم.»
به گفته این خریدار، در برخی موارد مدرسه برند یا مشخصات خاصی را پیشنهاد می‌کند و همین موضوع انتخاب خانواده را محدودتر می‌سازد. خانواده‌ها ابتدا وسایلی را تهیه می‌کنند که مدرسه خرید آنها را الزامی کرده و در صورت باقی ماندن بودجه، برای وسایل فانتزی‌تر هزینه می‌کنند.
هزینه یک سبد نمونه به نزدیک پنج میلیون تومان رسید
برای درک بهتر سطح هزینه‌ها، می‌توان قیمت یک سبد نمونه شامل ۹ قلم دفتر، مدادرنگی ۱۲ رنگ، خودکار، مداد، پاک‌کن، تراش، جامدادی، کیف و خط‌کش را بررسی کرد.
بر اساس قیمت‌های مشاهده‌شده در بازار، مجموع این اقلام با قیمت متوسط به حدود چهار میلیون و ۹۵۵ هزار تومان می‌رسد. این رقم مربوط به یک سبد نمونه است و با توجه به برند، کیفیت، تعداد اقلام و انتخاب کالاهای وارداتی یا فانتزی می‌تواند تغییر کند.
منبع: اقتصاد آنلاین
دیدگاه‌ها
ارسال نظر