تازه‌ترین گزارش بانک مرکزی از شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری نشان می‌دهد اگرچه سرعت رشد ماهانه قیمت‌ها در شهریور کاهش یافته، اما اقتصاد ایران همچنان با سطح بسیار بالایی از تورم روبه‌رو است.
تورم نقطه‌به‌نقطه در شهریور ۱۴۰۵ به ۸۳.۸ درصد رسید؛ یعنی خانوارها برای خرید مجموعه کالاها و خدماتی که در شهریور سال گذشته خریداری می‌کردند، اکنون به‌طور متوسط ۸۳.۸ درصد هزینه بیشتری می‌پردازند. تورم ۱۲ماهه نیز در این ماه ۶۸.۴ درصد ثبت شده است؛ رقمی که نشان می‌دهد افزایش قیمت‌های ماه‌های گذشته هنوز به‌طور کامل در میانگین سالانه منعکس نشده است.
در همین حال، تورم ماهانه شهریور با ثبت نرخ ۳.۹ درصد، از قله‌های ۸.۵ درصدی اردیبهشت و ۷.۴ درصدی خرداد فاصله گرفت. با این حال، این نرخ همچنان به معنای افزایش سطح عمومی قیمت‌هاست و نمی‌توان آن را کاهش قیمت کالاها و خدمات تعبیر کرد.
تورم نقطه‌ای در یک سال از ۴۳ درصد به ۸۳ درصد رسید
روند تورم نقطه‌به‌نقطه از شهریور ۱۴۰۴ تا شهریور ۱۴۰۵ نشان می‌دهد اقتصاد ایران در یک سال گذشته وارد مرحله تازه‌ای از فشارهای قیمتی شده است. تورم نقطه‌ای که در شهریور سال گذشته ۴۳.۹ درصد بود، در پایان شهریور امسال به ۸۳.۸ درصد رسید؛ به این ترتیب، این شاخص طی یک سال حدود ۴۰ واحد درصد افزایش پیدا کرد.
البته مسیر صعود تورم نقطه‌ای یکنواخت نبود. در نیمه دوم سال ۱۴۰۴، این نرخ از ۴۳.۹ درصد در شهریور به ۵۴.۹ درصد در دی‌ماه رسید. از زمستان به بعد، شتاب افزایش قیمت‌ها بیشتر شد؛ به‌طوری که تورم نقطه‌ای در بهمن به ۶۲.۲ درصد، در فروردین ۱۴۰۵ به ۶۷ درصد و در اردیبهشت به ۷۷.۲ درصد رسید.
اوج‌گیری اصلی تورم نقطه‌ای در ماه‌های خرداد تا مرداد رخ داد. در این دوره، نرخ تورم نقطه‌ای از مرز ۸۰ درصد عبور کرد و در مرداد به ۸۴.۴ درصد رسید. این نرخ در شهریور اندکی کاهش یافت و به ۸۳.۸ درصد رسید، اما همچنان در محدوده‌ای قرار دارد که از افزایش شدید سطح عمومی قیمت‌ها نسبت به سال گذشته حکایت می‌کند.
بنابراین، کاهش محدود تورم نقطه‌ای در شهریور به معنای بازگشت قیمت‌ها نیست؛ بلکه تنها نشان می‌دهد سرعت افزایش قیمت‌ها پس از یک دوره جهش شدید، اندکی کاهش یافته است.
تورم ماهانه آرام‌تر شد، اما قیمت‌ها همچنان بالا رفتند
یکی از نکات مهم گزارش شهریور، تفاوت میان تورم ماهانه و تورم نقطه‌ای است. تورم ماهانه سرعت افزایش قیمت‌ها در هر ماه را نشان می‌دهد و در شهریور ۱۴۰۵ به ۳.۹ درصد رسید؛ اما این کاهش سرعت پس از چند ماه پرشتاب تورمی اتفاق افتاده است.
تورم ماهانه در بهمن ۱۴۰۴ به ۸.۴ درصد رسید و در اردیبهشت ۱۴۰۵ نیز با ثبت ۸.۵ درصد، یکی از بالاترین نرخ‌های ماهانه سال اخیر را تجربه کرد. پس از آن، روند نزولی آغاز شد؛ به‌طوری که تورم ماهانه در خرداد ۷.۴ درصد، در تیر ۳.۶ درصد، در مرداد ۳.۷ درصد و در شهریور ۳.۹ درصد ثبت شد.
این تغییر مسیر نشان می‌دهد فشار افزایش قیمت‌ها نسبت به ماه‌های اوج کاهش یافته است، اما اقتصاد همچنان با افزایش مداوم قیمت‌ها مواجه است. تورم ماهانه ۳.۹ درصدی به این معناست که سطح قیمت‌ها در یک ماه دیگر افزایش یافته، هرچند سرعت این افزایش از ماه‌های قبل کمتر بوده است.
به همین دلیل، کاهش تورم ماهانه باید به‌عنوان کاهش شتاب رشد قیمت‌ها تفسیر شود، نه کاهش سطح قیمت‌ها. حتی زمانی که سرعت افزایش قیمت‌ها پایین می‌آید، اثر افزایش‌های قبلی همچنان در هزینه زندگی خانوارها باقی می‌ماند.
تورم سالانه به ۶۸.۴ درصد رسید
تورم ۱۲ماهه شهریور ۱۴۰۵ به ۶۸.۴ درصد رسیده است؛ رقمی که نشان می‌دهد موج افزایش قیمت‌های ماه‌های گذشته هنوز در میانگین سالانه اقتصاد تخلیه نشده است.
روند تورم سالانه در یک سال گذشته صعودی بوده است. این نرخ از ۳۸.۹ درصد در شهریور ۱۴۰۴ به ۴۴.۲ درصد در دی‌ماه رسید، در اسفند از ۴۸.۳ درصد عبور کرد و در فروردین ۱۴۰۵ به ۵۰.۶ درصد رسید. پس از آن نیز مسیر صعودی ادامه یافت؛ تورم سالانه در اردیبهشت ۵۳.۹ درصد، خرداد ۵۷.۷ درصد، تیر ۶۱.۴ درصد و مرداد ۶۵.۱ درصد ثبت شد.
افزایش تورم سالانه با وجود کاهش تورم ماهانه در ماه‌های اخیر، به ماهیت این شاخص مربوط است. تورم ۱۲ماهه میانگین تغییرات قیمت‌ها در یک سال گذشته را اندازه‌گیری می‌کند؛ بنابراین، شوک‌های قیمتی ماه‌های قبل با تأخیر در آن منعکس می‌شوند.
در نتیجه، حتی با کاهش تورم ماهانه در تابستان، جهش‌های قیمتی ثبت‌شده در ماه‌هایی مانند بهمن، فروردین، اردیبهشت و خرداد همچنان در محاسبه تورم سالانه حضور دارند و باعث افزایش این شاخص می‌شوند.
شکاف ۶۷ واحدی کالا و خدمات؛ کالاها موتور اصلی تورم شدند
جزئیات گزارش بانک مرکزی نشان می‌دهد مهم‌ترین ویژگی تورم شهریور، فاصله چشمگیر میان مسیر قیمت کالاها و خدمات است. تورم نقطه‌ای کالاها در شهریور ۱۴۰۵ به ۱۱۸.۱ درصد رسید، در حالی که تورم نقطه‌ای خدمات ۵۰.۹ درصد بود.
این اختلاف حدود ۶۷ واحد درصدی نشان می‌دهد موج تورمی یک سال گذشته عمدتاً از سمت کالاها شکل گرفته و فشار افزایش قیمت‌ها بیش از هر چیز از این بخش به اقتصاد خانوار منتقل شده است.
تورم نقطه‌ای کالاها در شهریور ۱۴۰۴ حدود ۵۴ درصد بود و طی یک سال بیش از ۶۴ واحد درصد افزایش یافت. در مقابل، تورم نقطه‌ای خدمات از ۳۵.۴ درصد به ۵۰.۹ درصد رسید.
در بخش تورم سالانه نیز همین شکاف قابل مشاهده است. در شهریور ۱۴۰۵، تورم ۱۲ماهه کالاها ۹۷.۳ درصد و تورم ۱۲ماهه خدمات ۴۱.۶ درصد ثبت شد. این فاصله نشان می‌دهد فشار تورمی اخیر بیش از آنکه ناشی از افزایش یکنواخت همه قیمت‌ها باشد، از رشد شدید قیمت کالاها ناشی شده است.
کالاها در ماه‌های گذشته جهش‌های قابل توجهی را تجربه کرده‌اند؛ به‌طوری که تورم ماهانه کالاها در بهمن ۱۳.۸ درصد، در فروردین ۹.۵ درصد و در اردیبهشت ۱۰ درصد ثبت شده بود.
به این ترتیب، تصویر تورم شهریور را نمی‌توان تنها با یک عدد توضیح داد. پشت تورم نقطه‌ای ۸۳.۸ درصدی، شکاف بزرگی میان کالا و خدمات وجود دارد؛ شکافی که نشان می‌دهد فشار اصلی بر سبد مصرفی خانوار از کدام بخش وارد شده است.
منبع: تجارت نیوز
دیدگاه‌ها
ارسال نظر