ورود یک میلیون دوز واکسن آنفلوآنزای چینی با برند Hualan به شبکه بهداشت و داروخانه‌های کشور، به‌جای واکسن‌های اروپایی، پرسش‌های مختلفی را درباره سابقه تولید، میزان شواهد علمی و وضعیت مجوزهای نظارتی این محصول ایجاد کرده است.
این واکسن در حالی با تأیید وزارت بهداشت وارد کشور شده و در حال عرضه و تزریق است که چند روز پیش، مسعود مردانی، عضو کمیته کشوری آنفلوآنزا، درباره کیفیت آن گفته بود: «مورد تأیید واقع نشده و قرار نیست استفاده شود.»
در چنین شرایطی، متخصصان تأکید دارند که نقد علمی نباید با ایجاد ترس در جامعه اشتباه گرفته شود. به گفته آنها، اظهارنظرهای غیرعلمی و پراکنده می‌تواند مردم را دچار سردرگمی کند؛ مسئله‌ای که در نهایت ممکن است به عدم تزریق واکسن از سوی افراد در گروه‌های پرخطر و ابتلای آنها به آنفلوآنزا منجر شود و حتی مرگ ده‌ها نفر را به دنبال داشته باشد.
اثربخشی و ایمنی؛ دو معیار اصلی ارزیابی واکسن
حمید سوری، استاد دانشگاه و اپیدمیولوژیست، درباره انتقادهای مطرح‌شده نسبت به واکسن چینی آنفلوآنزا می‌گوید در موضوع واکسیناسیون باید دو مسئله اصلی یعنی اثربخشی و ایمنی بررسی شود.
او معتقد است اثربخشی واکسن‌های چینی که امسال وارد کشور شده‌اند، در مقایسه با برخی واکسن‌های استاندارد مورد استفاده در کشورهای دیگر محل بحث است. با این حال، در شرایطی که گزینه دیگری در دسترس نباشد، می‌توان واکسیناسیون گروه‌های پرخطر را مورد توجه قرار داد؛ از جمله کادر درمان، سالمندان و افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای، به‌ویژه بیماری‌های قلبی و عروقی.
تفاوت اصلی Hualan با واکسن‌های قدیمی‌تر چیست؟
سوری با اشاره به سابقه تولید واکسن در چین عنوان می‌کند که برخی تولیدکنندگان واکسن یا محصولات بیولوژیک، سابقه کوتاه‌تری نسبت به شرکت‌هایی دارند که محصولاتشان سال‌ها در کشورهای مختلف استفاده شده است.
به گفته این استاد دانشگاه، برای ارزیابی یک محصول بیولوژیک، نتایج کارآزمایی‌های بالینی، داده‌های مربوط به ایمنی و اثربخشی و همچنین ارزیابی‌های نظارتی اهمیت زیادی دارد. درباره واکسن Hualan نیز اگرچه این محصول از سوی سازمان جهانی بهداشت مورد ارزیابی قرار گرفته است، اما میزان داده‌ها و تجربه موجود درباره آن باید با واکسن‌هایی که سابقه استفاده طولانی‌تری دارند، مقایسه شود.
مصطفی نوری‌زاده، استاد دانشگاه علوم پزشکی آزاد تهران و دانشیار بیوتکنولوژی دارویی، نیز درباره جایگاه این واکسن توضیح می‌دهد: شرکت Hualan Biological یکی از تولیدکنندگان واکسن در چین است و واکسن آنفلوآنزای این شرکت در سال ۲۰۱۵ موفق به دریافت پیش‌صلاحیت سازمان جهانی بهداشت شده است.
به گفته نوری‌زاده، دریافت پیش‌صلاحیت سازمان جهانی بهداشت به این معنا نیست که یک واکسن فاقد عارضه است؛ بلکه محصول و محل تولید آن براساس معیارهای مشخصی از نظر کیفیت، ایمنی و عملکرد مورد ارزیابی قرار گرفته است.
او درباره تفاوت Hualan با واکسن‌هایی مانند Influvac و Vaxigrip که پیش‌تر در ایران مورد استفاده قرار می‌گرفتند، می‌گوید یکی از تفاوت‌های مهم، حجم داده‌های موجود و سابقه استفاده از این محصولات است.
واکسن‌های قبلی سال‌ها در کشورهای مختلف استفاده شده‌اند و در نتیجه، داده‌های بالینی و اطلاعات بیشتری از پایش آنها پس از عرضه در دسترس است. در مقابل، درباره Hualan میزان مطالعات بالینی و داده‌های منتشرشده درباره پاسخ ایمنی و تجربه استفاده، محدودتر است؛ هرچند این موضوع به‌تنهایی به معنای خطرناک بودن واکسن نیست.
بروز عارضه لزوماً به معنای ناایمن بودن واکسن نیست
سوری تأکید می‌کند که پس از تزریق واکسن ممکن است عوارضی مانند سردرد، سرگیجه و واکنش‌های حساسیتی بروز کند. با این حال، مشاهده عارضه به‌تنهایی به معنای ناایمن بودن یک واکسن نیست و باید میزان و شدت این عوارض در مطالعات و پایش‌های ایمنی بررسی شود.
او می‌گوید نمی‌توان تجربه یا عارضه‌ای را که در تعداد محدودی از افراد مشاهده شده است، بدون بررسی علمی به کل جامعه تعمیم داد. به گفته سوری، در دوره واکسیناسیون کرونا نیز گزارش‌هایی درباره بروز عوارض پس از تزریق مطرح می‌شد، اما نباید موارد محدود را به کل جمعیت تعمیم داد و براساس آن، توصیه عمومی به عدم واکسیناسیون کرد.
سوری درباره آثار واکسیناسیون گسترده کرونا نیز می‌گوید: فایده مهم تزریق میلیونی واکسن کرونا این بود که از مرگ روزانه ۷۰۰ نفر جلوگیری شد و آمار مرگ‌ومیر کاهش یافت.
توصیه تزریق واکسن برای همه منطقی نیست
این اپیدمیولوژیست درباره تبلیغ واکسن برای همه گروه‌های جمعیتی تأکید می‌کند که توصیه عمومی برای تزریق این واکسن به تمام افراد جامعه منطقی نیست و باید گروه‌های هدف مشخص باشند.
به گفته او، در شرایطی که گزینه‌های واکسیناسیون محدود است، باید امکانات موجود و گروه‌هایی را در نظر گرفت که بیشترین منفعت را از واکسیناسیون می‌برند. بنابراین، تصمیم‌گیری درباره تزریق واکسن در سطح جامعه با تصمیم پزشک برای یک بیمار مشخص تفاوت دارد.
پزشکان در محیط بالینی می‌توانند با توجه به وضعیت بیمار، بیماری‌های زمینه‌ای و اندیکاسیون‌های موجود درباره تزریق واکسن تصمیم بگیرند؛ اما در سطح جامعه، باید مجموعه شواهد، امکانات موجود و منافع و زیان‌های احتمالی برای گروه‌های مختلف جمعیتی مورد توجه قرار گیرد.
چه کسانی باید واکسن آنفلوآنزا بزنند؟
کادر درمان
سالمندان
افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای
افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی
هشدار درباره اظهارنظرهای پراکنده
سوری در واکنش به اظهارنظرهای متفاوت متخصصان درباره واکسن آنفلوآنزا می‌گوید نگاه فردی و جمعی به واکسیناسیون با یکدیگر متفاوت است. نمی‌توان یک تجربه یا عارضه محدود را بدون بررسی علمی به کل جامعه تعمیم داد.
او تأکید می‌کند که در شرایط فعلی نیز تصمیم‌گیری درباره واکسیناسیون باید با توجه به گروه‌های پرخطر انجام شود. اظهارنظرهای کلی که بدون توجه به شرایط افراد، مردم را از واکسیناسیون منصرف می‌کند، می‌تواند پیامدهای نامطلوبی داشته باشد.
به این ترتیب، درباره واکسن Hualan صرفاً چینی‌بودن نمی‌تواند معیار قضاوت درباره ایمنی یا اثربخشی محصول باشد. برای ارزیابی هر واکسن باید مجموعه‌ای از شواهد شامل مطالعات بالینی، کیفیت تولید، مجوزهای نظارتی، داده‌های ایمنی و تجربه استفاده از محصول بررسی شود.
منبع: همشهری آنلاین
دیدگاه‌ها
ارسال نظر