تهران در ماه‌های گذشته شاهد اجرای طرح رایگان شدن مترو و اتوبوس‌های تندرو بوده است؛ طرحی که ابتدا تصمیمی موقت و متناسب با شرایط خاص کشور در دوره جنگ اعلام شد، اما با گذشت چند ماه، تمدیدهای پیاپی آن به موضوعی بحث‌برانگیز تبدیل شده است.
رایگان شدن حمل‌ونقل عمومی از اسفندماه سال ۱۴۰۴ توسط شهرداری تهران اجرا شد و قرار بود تا زمان اعلام قطعی پایان جنگ ادامه پیدا کند. با این حال، هر بار که مهلت مصوبه قبلی به پایان می‌رسد، موضوع ادامه یا توقف رایگان بودن بلیت مترو و BRT دوباره در شورای شهر مطرح می‌شود و به صدر اخبار بازمی‌گردد.
تمدید دوماهه طرح رایگان مترو
بر اساس روندی که اکنون در پیش گرفته شده، استمرار این طرح قرار است هر دو ماه یک‌بار در صحن شورای شهر تهران بررسی و درباره آن تصمیم‌گیری شود. همین مسئله باعث شده شهروندان در فاصله‌های کوتاه، در انتظار اعلام تمدید یا پایان رایگان بودن بلیت‌های مترو و اتوبوس‌های تندرو باشند.
اصل رایگان بودن حمل‌ونقل عمومی، به‌ویژه در شرایط اقتصادی فعلی، برای بسیاری از شهروندان تصمیمی جذاب و قابل دفاع است. گروه قابل‌توجهی از مردم برای رفت‌وآمد روزانه خود به مترو و اتوبوس وابسته‌اند و حذف هزینه بلیت می‌تواند بخشی از فشار مالی آن‌ها را کاهش دهد.
منابع مالی و مبنای قانونی؛ پرسش‌های بی‌پاسخ
با وجود این، ادامه‌دار شدن یک سیاست عمومی تنها با جذابیت اجتماعی آن قابل توجیه نیست. برای اجرای پایدار چنین طرحی باید منابع تأمین هزینه، مبنای قانونی و چارچوب اجرایی آن به‌طور روشن مشخص شود.
پرسش مهم این است که چرا تصمیمی که در ابتدا موقت و وابسته به شرایط خاص کشور اعلام شده بود، هر چند ماه یک‌بار دوباره به یک موضوع خبری تبدیل می‌شود. نمی‌توان صرفاً بر مبنای تکرار خبرهای مربوط به تمدید طرح، نتیجه گرفت که هدف از آن تبلیغات سیاسی یا انتخاباتی است؛ چنین ادعایی به شواهد روشن نیاز دارد.
با این حال، ظرفیت تبلیغاتی رایگان شدن مترو و BRT را نیز نمی‌توان نادیده گرفت. متروی رایگان خدمتی ملموس است؛ خدمتی که شهروندان هر روز آن را تجربه می‌کنند و می‌توانند به‌سادگی آن را به حساب عملکرد مدیریت شهری بگذارند. این موضوع در شرایطی که به انتخابات شوراهای شهر نزدیک می‌شویم، حساسیت بیشتری پیدا می‌کند.
آیا رایگان‌سازی بخشی از سیاست ارتباطی شهرداری است؟
مسئله اصلی این نیست که چرا مدیریت شهری باید از ارائه یک خدمت عمومی و حمایت از شهروندان دفاع کند. پرسش مهم‌تر آن است که آیا تکرار مداوم خبر تمدید این خدمت، علاوه بر جنبه حمایتی، بخشی از یک سیاست ارتباطی و تبلیغاتی نیز محسوب می‌شود یا خیر.
اگر رایگان‌سازی قرار است به سیاستی پایدار تبدیل شود، بهتر است درباره منابع مالی، مبنای قانونی و افق زمانی آن یک‌بار برای همیشه تصمیم‌گیری شود. اگر این طرح همچنان موقت است، زمان پایان آن نیز باید به‌طور شفاف اعلام شود.
تداوم وضعیتی که در آن هر دو ماه یک‌بار شهروندان منتظر تمدید یا پایان رایگان بودن بلیت هستند و هر تصمیم نیز به خبر تازه‌ای تبدیل می‌شود، نه برای مدیریت شهری مطلوب است و نه برای مردم. چنین روندی می‌تواند ابهام درباره آینده طرح و نحوه تأمین هزینه‌های آن را افزایش دهد.
مطالبه اصلی تهرانی‌ها چیست؟
تهرانی‌ها بیش از خبرهای تکراری درباره «رایگان ماندن» مترو، به شبکه‌ای منظم، ایمن، ارزان و قابل اتکا نیاز دارند. از این منظر، شاید بهتر باشد به جای تمدیدهای کوتاه‌مدت و برگزاری نشست‌های تکراری، تصمیمی شفاف درباره آینده طرح گرفته شود.
در چنین تصمیمی باید مشخص باشد که رایگان‌سازی حمل‌ونقل عمومی یک سیاست واقعی برای حمایت از شهروندان است یا صرفاً به ویترینی خبری از عملکرد مدیریت شهری تبدیل شده است.
منبع: روزنامه اطلاعات
دیدگاه‌ها
ارسال نظر