اظهارات اخیر مسعود پزشکیان درباره سازوکار تصمیم‌گیری در سیاست خارجی، توجه‌ها را به ترکیبی شش‌نفره جلب کرده است؛ ترکیبی که رئیس‌جمهور درباره آن توضیح داد، اما نام اعضایش را به‌صراحت اعلام نکرد.
در روزهای اخیر، طیفی که به تندروها معروف هستند، تصمیم‌های اتخاذشده از سوی نظام یا سخنان مقام‌های سیاسی را زیر سؤال برده‌اند. این جریان همچنین در تازه‌ترین حملات خود، مسعود پزشکیان را «نفوذی» خوانده است. در چنین فضایی، توضیحات رئیس‌جمهور درباره نحوه تصمیم‌گیری در سیاست خارجی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
پزشکیان درباره تیم شش‌نفره چه گفت؟
رئیس‌جمهور که برای شرکت در مجمع عمومی سالانه سازمان ملل به نیویورک سفر کرده بود، در گفت‌وگو با برنامه «فیس دِ نیشن» شبکه سی‌بی‌اس نیوز، در پاسخ به پرسشی درباره نقش رهبر انقلاب در سیاست خارجی گفت:
«تیمی متشکل از ۶ نفر از نهادهای مختلف، نیروهای امنیتی، نمایندگان مجلس و دستگاه‌های دولتی، درباره فرایندهای تصمیم‌گیری گفت‌وگو و مشورت می‌کنند و تصمیم‌ها از طریق هماهنگی میان این افراد اتخاذ می‌شود.»
پزشکیان در این گفت‌وگو نام این شش نفر را اعلام نکرد. با این حال، بر اساس پیگیری‌های خبرنگار خبرگزاری خبرآنلاین از مراجع مختلف، این تیم شامل مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور؛ محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس؛ غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه؛ محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی؛ سرلشکر علی عبداللهی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و رئیس قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا؛ و سردار احمد وحیدی، فرمانده کل سپاه است.
برخی منابع همچنین از علی باقری، معاون سیاست خارجی و امنیت بین‌الملل دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی، به‌عنوان یکی از افراد این ترکیب نام برده‌اند؛ با این حال، با توجه به اهمیت جایگاه حقوقی افراد، حضور او در این فهرست مورد تأیید قرار نگرفته است.
ترکیبی جدا از شورای عالی امنیت ملی
شورای عالی امنیت ملی یکی از مهم‌ترین نهادهای امنیتی و تصمیم‌ساز کشور در حوزه‌های امنیت، سیاست خارجی و مسائل راهبردی است. این شورا بر اساس اصل ۱۶۷ قانون اساسی و با هدف تأمین منافع ملی، پاسداری از انقلاب اسلامی، تمامیت ارضی و حاکمیت ملی تشکیل شده است.
سه وظیفه اصلی شورا عبارت است از تعیین سیاست‌های دفاعی و امنیتی کشور در چارچوب سیاست‌های کلی، هماهنگ‌کردن فعالیت‌های سیاسی، اطلاعاتی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مرتبط با مسائل دفاعی و امنیتی و استفاده از ظرفیت‌های مادی و معنوی کشور برای مقابله با تهدیدهای داخلی و خارجی.
ریاست شورای عالی امنیت ملی بر عهده رئیس‌جمهور است. افزون بر رئیس‌جمهور، رئیس مجلس، رئیس قوه قضائیه، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، رئیس سازمان برنامه و بودجه، دو نماینده رهبر انقلاب، وزیران امور خارجه، کشور و اطلاعات و عالی‌ترین مقام ارتش و سپاه، اعضای حقوقی و اصلی این شورا هستند. بر حسب موضوع نیز وزیر مربوطه می‌تواند در جلسات حضور داشته باشد.
دبیر شورای عالی امنیت ملی با حکم رئیس‌جمهور منصوب می‌شود و علاوه بر اداره دبیرخانه، مسئول پیگیری مصوبات و هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف است.
اعضای فعلی شورای عالی امنیت ملی
در حال حاضر، مسعود پزشکیان، محمدباقر قالیباف، غلامحسین محسنی اژه‌ای، اسکندر مومنی وزیر کشور، عباس عراقچی وزیر امور خارجه، سید حمید پورمحمدی رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور، سرلشکر علی عبداللهی رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، امیر حاتمی فرمانده کل ارتش، سردار احمد وحیدی فرمانده کل سپاه و سعید جلیلی و محسن رضایی به‌عنوان نمایندگان رهبر انقلاب در شورای عالی امنیت ملی، در این شورا حضور دارند.
رئیس سازمان صداوسیما نیز برای هماهنگی‌های لازم در جلسات شورا شرکت می‌کند، اما عضو اصلی شورای عالی امنیت ملی محسوب نمی‌شود.
تغییرات در جایگاه دبیر شورای عالی امنیت ملی
شورای عالی امنیت ملی از مرداد سال گذشته تاکنون، سه تغییر مهم در جایگاه دبیری داشته است. ابتدا علی‌اکبر احمدیان با حکم ابراهیم رئیسی دبیر شورا بود. پس از آن، علی لاریجانی با حکم مسعود پزشکیان و بعد از جنگ ۱۲ روزه، این مسئولیت را بر عهده گرفت.
پس از شهادت علی لاریجانی، محمدباقر ذوالقدر به‌عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد؛ اما حضور او به دلیل نداشتن حق رأی و دریافت‌نکردن حکم نمایندگی ولی‌فقیه کوتاه بود. در نهایت، محسن رضایی به‌عنوان دبیر مهم‌ترین نهاد امنیتی کشور انتخاب شد.
با مقایسه ترکیب رسمی شورای عالی امنیت ملی با افرادی که در توضیحات اخیر رئیس‌جمهور به‌عنوان اعضای تیم شش‌نفره تصمیم‌گیری در حوزه سیاست خارجی از آنها نام برده شده‌اند، می‌توان دریافت که این دو ترکیب یکسان نیستند.
بر این اساس، به نظر می‌رسد منظور پزشکیان از تیم شش‌نفره، جمعی جدا از ساختار رسمی شورای عالی امنیت ملی است که با هماهنگی رهبر انقلاب، درباره موضوعات مرتبط با سیاست خارجی با یکدیگر مشورت و تصمیم‌گیری می‌کنند.
منبع: خبرآنلاین
دیدگاه‌ها
ارسال نظر