بازار تلفن همراه که طی هفته‌های اخیر پس از یک دوره رشد شدید قیمت، با ورود محموله‌های جدید نشانه‌هایی از تعدیل نرخ را تجربه کرده بود، در روزهای اخیر با حاشیه‌ای تازه مواجه شد. اظهارنظر یکی از فعالان صنفی درباره محدودیت دسترسی به مسیر هوایی برای ورود تلفن همراه به کشور، اگرچه ساعاتی بعد با چالش و تکذیب روبه‌رو شد، اما در همین فاصله بر فضای بازار اثر گذاشت و قیمت برخی مدل‌ها بار دیگر افزایش یافت.
این اتفاق در شرایطی رخ داد که بازار موبایل هنوز از شوک افزایش شدید قیمت‌ها در هفته‌های گذشته فاصله نگرفته است. در آن دوره، بخش قابل توجهی از رشد قیمت‌ها به محدودیت عرضه و نگرانی درباره ورود محموله‌های جدید نسبت داده می‌شد. پس از ورود کالاهای جدید و ثبت سفارش‌های انجام‌شده، وضعیت عرضه در بخشی از بازار بهبود پیدا کرد و قیمت‌ها، به‌ویژه در گوشی‌های کمتر از ۴۰۰ دلار، وارد مسیر کاهشی شد.
بررسی روند بازار در حدود ۱۰ روز گذشته نشان می‌دهد ورود محموله‌های تازه در دو برند اصلی، برای برخی مدل‌ها کاهش قیمت حدود ۲۰ تا ۳۰ درصدی را به همراه داشته است. این کاهش نشان داد افزایش عرضه و استمرار ورود کالا می‌تواند در مدت کوتاهی بخشی از فشار قیمتی ایجادشده در بازار را تخلیه کند.
ادعای محدودیت واردات چگونه بر بازار اثر گذاشت؟
با وجود این روند کاهشی، اظهارنظری درباره محدودیت دسترسی به مسیر هوایی برای واردات موبایل مطرح شد. این ادعا چند ساعت بعد با چالش روبه‌رو شد، اما انتشار آن، هم‌زمان با رشد قیمت ارز در بازار، بار دیگر موضوع استمرار تأمین کالا را در کانون توجه فعالان بازار قرار داد.
در همین شرایط، برخی شرکت‌های فعال همچنان عرضه کالا را ادامه دادند؛ با این حال، پس از انتشار خبر مربوط به محدودیت احتمالی و افزایش التهاب در بازار ارز، قیمت‌ها در بخشی از بازار دوباره روندی افزایشی پیدا کرد.
واکنش بازار نشان داد قیمت‌ها فقط از میزان واقعی کالای موجود تأثیر نمی‌پذیرند و انتظارات درباره وضعیت عرضه در روزهای آینده نیز در قیمت‌گذاری نقش دارد. به بیان دیگر، حتی پیش از آنکه کمبود واقعی در بازار شکل بگیرد، احتمال اختلال در زنجیره تأمین می‌تواند رفتار فروشندگان و فعالان بازار را تغییر دهد.
بازار موبایل به اخبار تأمین واکنش سریع نشان می‌دهد
تجربه اخیر نشان می‌دهد تلفن همراه از جمله بازارهایی است که نسبت به اخبار مربوط به واردات، ثبت سفارش، حمل و ترخیص کالا واکنش سریعی دارد. دلیل این حساسیت، وابستگی بازار به ورود مستمر محموله‌های جدید است.
در چنین شرایطی، حتی یک اظهارنظر غیرقطعی درباره احتمال ایجاد محدودیت در مسیر واردات می‌تواند فروشندگان و فعالان بازار را در انتظار وضعیت جدید قرار دهد. در این حالت، قیمت برخی کالاها نه فقط بر اساس شرایط فعلی، بلکه با در نظر گرفتن ریسک احتمالی آینده تعیین می‌شود.
از همین رو، تفاوت قابل توجهی میان «کاهش واقعی عرضه» و «ایجاد انتظار برای کاهش عرضه» وجود دارد. در اتفاق اخیر نیز اگرچه ادعای محدودیت مسیر هوایی تکذیب شد، اثر اولیه خبر بر انتظارات بازار قابل مشاهده بود و قیمت بخشی از کالاها دوباره افزایش یافت.
اهمیت این موضوع از آن جهت بیشتر است که بازار موبایل به‌تازگی اثر ورود محموله‌های جدید را تجربه کرده بود. کاهش ۲۰ تا ۳۰ درصدی قیمت برخی مدل‌های کمتر از ۴۰۰ دلار نشان داد بخش مهمی از فشار قیمتی می‌تواند با بهبود عرضه تعدیل شود؛ بنابراین ایجاد ابهام درباره آینده تأمین نیز می‌تواند همین روند را معکوس کند.
ضرورت بازنگری در تخصیص ظرفیت واردات
اتفاقات اخیر در کنار بحث مسیرهای واردات، موضوع مهم‌تری را برای سیاستگذار بازار موبایل مطرح می‌کند؛ اینکه ظرفیت واردات باید تا حد امکان در اختیار مجموعه‌هایی قرار گیرد که توان و انگیزه واقعی برای تأمین، لجستیک و توزیع کالا دارند.
یکی از راهکارهای قابل بررسی، شناسایی ظرفیت‌های استفاده‌نشده و سوابق فعالان اقتصادی و بازتخصیص این ظرفیت‌ها به مجموعه‌هایی است که توان واقعی لجستیکی و توزیعی خود را اثبات کرده‌اند. این مسئله به‌خصوص در شرایطی اهمیت دارد که بازار با کوچک‌ترین اختلال یا ابهام در زنجیره تأمین، مستعد واکنش قیمتی است.
بر این اساس، سیاست تنظیم بازار نباید فقط بر حجم واردات تمرکز کند؛ بلکه سرعت گردش کالا، استمرار عرضه و توان توزیع واردکنندگان نیز باید در نظر گرفته شود.
پیام بازار موبایل برای سیاستگذار
آنچه طی هفته‌های اخیر در بازار موبایل رخ داد، یک پیام مشخص برای سیاستگذاری دارد: ورود کالا و افزایش عرضه می‌تواند به‌سرعت بر قیمت‌ها اثر بگذارد، اما اخبار مربوط به احتمال اختلال در تأمین نیز قادر است حتی پیش از وقوع کمبود واقعی، انتظارات قیمتی را تغییر دهد.
از این رو، برای جلوگیری از تکرار نوسانات شدید، صرفاً افزایش سهمیه یا تعداد واردکنندگان کافی نیست. مسیر ورود کالا باید شفاف و قابل پیش‌بینی باشد و ظرفیت وارداتی نیز در اختیار مجموعه‌هایی قرار گیرد که توان واقعی تأمین، حمل، ترخیص و توزیع کالا را دارند.
بازار تلفن همراه در شرایط فعلی بیش از هر چیز به استمرار عرضه و کاهش ابهام نیاز دارد. تکذیب ادعاهای غیرمستند درباره محدودیت واردات نیز از همین منظر اهمیت پیدا می‌کند؛ چرا که انتشار چنین اظهارنظرهایی، حتی در صورت تکذیب، می‌تواند برای مدتی بر انتظارات و قیمت‌های بازار اثر بگذارد.
منبع: تسنیم
دیدگاه‌ها
ارسال نظر