رصدهای هفتگی وزارت بهداشت از افزایش همزمان موارد ابتلا به کرونا و آنفلوآنزا در کشور خبر میدهد؛ روندی که با نزدیک شدن به فصل سرد، نگرانیها درباره تأمین واکسن برای گروههای پرخطر را بیشتر کرده است. در همین شرایط، ۷۰۰ هزار دوز واکسن آنفلوآنزا از چین وارد و در شبکه بهداشت و داروخانهها توزیع شده و قرار است حدود ۵۰۰ هزار دوز دیگر نیز طی روزهای آینده وارد کشور شود.
مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت از ابتدای سال، همزمانی روند افزایشی این دو بیماری تنفسی را در جدولهای هفتگی خود تأیید کرده است. رئیس انجمن متخصصان عفونی نیز به خبرگزاری ایلنا گفته است که علاوه بر تداوم شیوع آنفلوآنزا، افزایش موارد ابتلا به کرونا از بهار ۱۴۰۵ آغاز شده و میزان شیوع کرونا از حدود یک درصد در فروردینماه به ۱۷ درصد در هفتههای اخیر رسیده است.
به گفته این مقام صنفی، احتمال افزایش موارد ابتلا در هفتههای آینده نیز وجود دارد.
ورود ۷۰۰ هزار دوز واکسن آنفلوآنزا
افزایش موارد ابتلا به دو بیماری تنفسی در حالی رخ داده که از نیمه شهریور، تشدید تحریمهای اقتصادی، انسداد مسیرهای دریایی و دشواری واردات دارو و مواد اولیه دارویی، تأمین واکسن آنفلوآنزا برای شش گروه پرخطر را به یکی از دغدغههای جدی وزارت بهداشت تبدیل کرده است.
وزیر بهداشت دو هفته پیش وعده داده بود واکسن مورد نیاز گروههای پرخطر از اواخر شهریور تأمین شود. در نهایت، روز چهارشنبه اعلام شد ۷۰۰ هزار دوز واکسن وارد کشور شده و در شبکه بهداشت و داروخانهها توزیع شده است. همچنین گفته شد حدود ۵۰۰ هزار دوز دیگر طی روزهای بعد وارد خواهد شد.
چه کسانی باید واکسن آنفلوآنزا بزنند؟
آنفلوآنزای فصلی، شایعترین عفونت حاد تنفسی در روزهای سرد سال است. سازمان بهداشت جهانی توصیه میکند واکسیناسیون گروههای آسیبپذیر در پایان تابستان و حدود دو هفته پیش از زمان معمول آغاز شیوع بیماری انجام شود.
شش گروه پرخطر مورد تأکید سازمان بهداشت جهانی عبارتاند از:
زنان باردار؛
کودکان زیر پنج سال؛
افراد مبتلا به بیماریهای زمینهای مانند بیماریهای مزمن قلبی، ریوی و کلیوی، بیماریهای اعصاب و روان، اختلال رشد و مشکلات کبدی یا خونی؛
افراد مبتلا به بیماریهای تضعیفکننده سیستم ایمنی، از جمله بیماران مبتلا به HIV و سرطان؛
سالمندان بالای ۶۵ سال؛
کادر درمان.
دلیل این توصیه، خطر بالاتر مرگ در افراد مستعد ابتلاست. آنفلوآنزا همچنین میتواند علائم بیماریهای مزمن را تشدید کند و در موارد شدید به ذاتالریه و حتی عفونت خونی منجر شود. واکسیناسیون برای عموم مردم یکی از راههای اصلی پیشگیری و برای گروههای در معرض خطر، اقدامی نجاتبخش محسوب میشود؛ زیرا میتواند شدت بیماری، عوارض و احتمال مرگ ناشی از ابتلا را کاهش دهد.
آمار جهانی ابتلا و مرگومیر آنفلوآنزا
سازمان بهداشت جهانی در گزارش فوریه ۲۰۲۵ اعلام کرده است که هر سال حدود یک میلیارد نفر در جهان به آنفلوآنزای فصلی مبتلا میشوند. شمار زیادی از بیماران بدون نیاز به درمان بهبود پیدا میکنند، اما سالانه سه تا پنج میلیون نفر با علائم شدید بیماری مواجه میشوند و حدود ۲۹۰ هزار تا ۶۵۰ هزار نفر نیز جان خود را از دست میدهند.
بر اساس همین گزارش، ۹۹ درصد مرگ کودکان زیر پنج سال که به عفونتهای تنفسی مرتبط با آنفلوآنزا مبتلا میشوند، در کشورهای در حال توسعه رخ میدهد. بیشترین موارد مرگ مرتبط با آنفلوآنزا در افراد بالای ۶۵ سال نیز در کشورهای صنعتی ثبت میشود.
توصیههای سازمان جهانی بهداشت برای مبتلایان
طبق توصیه سازمان بهداشت جهانی، بیمارانی که علائم شدید دارند باید هرچه سریعتر درمان با داروهای ضدویروس را آغاز کنند. سایر مبتلایان با علائم خفیف، برای جلوگیری از انتقال بیماری به دیگران باید در خانه بمانند، استراحت کنند، مایعات فراوان بنوشند و علائمی مانند تب را کنترل کنند. در صورت تشدید علائم نیز مراجعه به پزشک ضروری است.
سازمان بهداشت جهانی در گزارشی که مارس ۲۰۲۴ منتشر کرد، بار بیماری و خسارتهای اجتماعی و اقتصادی ناشی از آنفلوآنزا را بررسی کرده است. در این گزارش همچنین چهار همهگیری مرگبار آنفلوآنزا طی ۱۱۰ سال اخیر بررسی شده که در مجموع به مرگ حدود ۶۰ میلیون نفر منجر شدهاند.
چهار همهگیری مرگبار آنفلوآنزا
بزرگترین همهگیری آنفلوآنزا در سال ۱۹۱۸ و پس از جنگ جهانی اول، با ویروس H1N1 رخ داد. در این همهگیری حدود ۵۰۰ میلیون نفر، معادل یکسوم جمعیت جهان در آن زمان، مبتلا شدند. شمار قربانیان به حدود ۵۰ میلیون نفر رسید؛ رقمی که از تعداد کشتهشدگان جنگ جهانی اول بیشتر بود. در طول چهار سال جنگ جهانی اول، حدود ۱۷ میلیون نفر کشته شدند.
دومین همهگیری مرگبار، موسوم به آنفلوآنزای آسیایی، در سال ۱۹۵۷ با ویروس H2N2 آغاز شد. این ویروس در مدت یک سال از جنوب چین به بریتانیا و ایالات متحده آمریکا رسید و برآورد میشود بین یک تا چهار میلیون نفر بر اثر آن جان خود را از دست داده باشند.
همهگیری هنگکنگ در سال ۱۹۶۸ با ویروس H3N2 رخ داد؛ ویروسی که از نسل H2N2 بود. این بیماری با الگویی مشابه گسترش یافت و ظرف یک سال به بریتانیا، دیگر نقاط اروپا، هند و استرالیا رسید. سربازان آمریکایی که از جنگ ویتنام بازمیگشتند نیز این ویروس را به ایالات متحده آمریکا منتقل کردند.
در آن زمان واکسن آنفلوآنزا تولید و توزیع شده بود، اما تأثیر مثبتی در کاهش شیوع ویروس نداشت و این همهگیری بین یک تا چهار میلیون قربانی گرفت.
همهگیری سال ۲۰۰۹ که به آنفلوآنزای خوکی معروف شد، با سویه جدیدی از ویروس H1N1 شکل گرفت. این ویروس ترکیبی از ویروسهای آنفلوآنزای پرندگان، خوک و انسان با ویروس آنفلوآنزای خوکی اوراسیایی بود. شیوع بیماری از مکزیک آغاز شد و بهسرعت به بیش از ۲۰۰ کشور گسترش یافت. برآورد میشود بین ۱۰۵ هزار تا ۳۹۵ هزار نفر بر اثر این بیماری جان باخته باشند.
تأکید WHO بر واکسیناسیون و پیشگیری همزمان
سازمان بهداشت جهانی ویروسهای آنفلوآنزای فصلی را ردیابی میکند و از طریق یک شبکه جهانی، سویههایی را که میتوانند به همهگیری منجر شوند زیر نظر دارد. این سازمان بر اساس نتایج رصدها، توصیههای لازم برای واکسیناسیون را ارائه میدهد.
طبق گزارش این سازمان، با وجود تولید گسترده واکسن آنفلوآنزا، سالانه بین ۲۹۰ هزار تا ۶۵۰ هزار نفر در جهان بر اثر بیماریهای مرتبط با آنفلوآنزا جان خود را از دست میدهند. در مقابل، کووید-۱۹ طی دو سال بیش از پنج میلیون قربانی در سراسر جهان گرفت.
سازمان بهداشت جهانی هشدار داده است که همزمانی شیوع آنفلوآنزا و کووید-۱۹ میتواند احتمال افزایش مرگومیر ناشی از آنفلوآنزا را بیشتر کند. به همین دلیل، واکسیناسیون، انجام آزمایش و استفاده از ماسک برای پیشگیری از انتقال هر دو ویروس اهمیت دارد.
چرا ایران امسال واکسن آنفلوآنزا تولید نمیکند؟
توصیه سازمان بهداشت جهانی برای واکسیناسیون گروههای پرخطر در ایران نیز رعایت میشود، اما امسال بهطور رسمی اعلام شد که ایران تولید واکسن آنفلوآنزا نخواهد داشت؛ زیرا تولیدکننده داخلی از ادامه این کار انصراف داده است.
به این ترتیب، واکسن مانند سالهای قبل باید از منابع خارجی تأمین میشد. با این حال، واردات واکسنهای اروپایی، با وجود ثبت سفارش در زمستان ۱۴۰۴، به دلیل افزایش قیمت نهایی داروی ساختهشده در اروپا با اختلال مواجه شد. از سوی دیگر، تحریمهای اقتصادی، محاصره دریایی و افزایش نرخ ارز، تأمین واکسن آنفلوآنزا را تا هفته پایانی شهریور به معضلی جدی برای وزارت بهداشت تبدیل کرد.
اطلاعیه وزارت بهداشت درباره منابع تأمین واکسن
مرکز اطلاعرسانی وزارت بهداشت و روابط عمومی سازمان غذا و دارو دوشنبه ۳۰ شهریور در اطلاعیهای مشترک اعلام کردند:
«تأخیر در تولید و تحویل برخی تولیدکنندگان خارجی، افزایش قیمت، محدودیتهای ناشی از تحریمها، دشواری نقلوانتقال مالی و چالشهای حملونقل بینالمللی، فرآیند تأمین واکسن آنفلوآنزا را با پیچیدگی و تأخیر همراه کرده است.
در سالهای گذشته بخش قابل توجهی از واکسن آنفلوآنزا از منابع اروپایی تأمین میشد، اما با توجه به عدم تحقق بهموقع این مسیر برای فصل جاری، وزارت بهداشت برای جلوگیری از تأخیر بیشتر، تأمین واکسن از منابع جایگزین را نیز دنبال کرده است. در همین راستا، تأمین واکسن از منابع چین و روسیه انجام شده و ورود تدریجی آن به نظام بهداشتی کشور در حال پیگیری است.
همزمان، تلاش برای تأمین واکسن از سایر منابع معتبر، از جمله برخی منابع اروپایی، نیز ادامه دارد. با این حال، درباره واکسنهای اروپایی مانند Influvac و Vaxigrip، با وجود سفارشگذاری از ماههای گذشته، تأمین و انتقال محمولهها تاکنون به مرحله قطعی و قابل عرضه در شبکه رسمی نرسیده است.
وزارت بهداشت تأکید میکند میان «سفارش و تأمین» و «ورود و عرضه رسمی» تفاوت وجود دارد. هر واکسن پس از ورود به کشور باید مراحل قانونی ثبت، کنترل کیفیت، تأیید و توزیع را طی کند و رعایت الزامات حملونگهداری و زنجیره سرد آن نیز باید قابل احراز باشد.
واکسن مورد نیاز برنامههای بهداشتی در اولویت تأمین قرار دارد و پس از ورود و تأیید محمولهها، توزیع آن با اولویت گروههای در معرض خطر و افراد واجد شرایط برنامههای وزارت بهداشت انجام خواهد شد. زمان و نحوه توزیع واکسن در شبکه بهداشتی و همچنین داروخانهها، پس از قطع…»
منبع: فرارو
دیدگاهها
ارسال نظر